Nevşehir’e iskan edilen Bekdik Türkmenleri Kimlerdir?

Nevşehir'e iskan edilen Bekdik Türkmenleri Kimlerdir?

Nevşehir iskan edilirken Koçhisar’da bulunan Bekdikler’den 79 hane Nevşehir’e yerleştirildiler. Bugün Bekdik Mahallesi adından başka bir şey bilmeyen Nevşehir Bekdik türkmenleri maalesef kendi haklarında pek bilgi sahibi değiller.

Nevşehir’e iskan edilen Bekdik Türkmenleri Kimlerdir?
2020-02-01 14:14:09
İzlenme : 2955

Koçhisarda bulunan Bekdiklerden 79 hane ise Nevşehire iskan edildiler. Bunlar, 1530 defterine göre Kara Karacalar-Kara Bekdiklerdir. Cevdet Türkayda Aksaray-Nevşehir yerleşimli gösterilen Akkaş Bekdikler de Nevşehirdedir. Bugün Bekdik Mahallesi adından başka bir şey bilmeyen Nevşehir Bekdikleri maalesef kendi haklarında pek bilgi sahibi değiller.

Bekdik Türkmenleri Maraşta Beylik Kurmuş, Zaman Zaman Devlet Olmuş Asil Türkmenler Olan Dulkadir Oğullarındandır. Bekdik İn Kelime Anlamı, Bey İdik Dir.

Bekdikler, Dulkadirli Devletinin En Savaşçı Kolu İdi. Bu Nedenle Bekdikler Adı Gibi Dik Ve Eğilmez, Özü Sözü Bir, Şehrin Hilelerini Bilmez, Yalan Bilmez, Mert, Sert, Yiğittirler. Bekdik Erkekleri Savaşçı Geleneğin Devamı Olarak Düğünlerde Kaşık Ve Benzeri Oyunlar Oynamazlardı. Çocuk Oyunlarımız Güç, Kuvvete, Dayanıklılığa Dayalı, Adeta Savaşa Hazırlık Antremanları Gibidir.


Bekdikler; Türkmen Olmalarına Rağmen, Bey Nesli Oldukları İçin, Saygıdan Sadece İsimleri İle Anılmaktadır. Bugün Ereğlide 19 Kasaba Ve Köy, Borda 2 Kasaba Ve 1 Köy, Konyada 7 Köy, Aksarayda 1 Köy, Nevşehirde 1 Mahallede Toplu Olarak Bulunmaktadır. Yavuz Döneminde Bursaya İskan Olanlar Vardır. Bursanın Ünlü Kestane Şekercisi Kafkaslar Hortudaki Kafkasların Akrabasıdır. Çumrada, Hotamışta, Karamanda, Kütahyada, Afyonda, Yozgatta, Sivasta, Sinop Boyabatta, Samsunda, Manavgatta, Kahramanmaraşta, Niğdede İskan Edilmişlerdir.


Bekdiklerden Çıkan Ünlü İsimler Osmanlı Devletinin İlk Ptt Genel Müdürü Olan Nevşehir Bekdiklerinden Ahmet Fahri Bey, Kazım Karabekir Paşa, Nevşehirli Damat İbrahim Paşanın Annesi Fatma Hanım, Dulkadirli Devletinin Şeyhülislamı Mevlana Bektuti Hazretleri, (Osmanlı Tarihçileri Bektutular İçin Al-İ Bektut Nesli Diyor.)Kahramanmaraşın Efsane İsmi Sütçü İmam (Mezarı Kahramanmaraştaki Mahallemiz Bektutiye De Bektutiye Camiimizin Kıblesindedir. Allah Bizede Mezarı Başında Dua Etmeyi Nasip Etti.) Ve M.Ali Kısakürek Bey (Yayınladığı Beyanname İle Halkı Direnişe Çağırıyor.), Üstad Necip Fazıl Kısakürek, Ferruh Bozbeyli, Haydar Özalp, Gibi. Sütçü İmamı Biliyor Musunuz? Kurtuluş Savaşında İlk Kurşun Sayılan Kurşunu Atan Bektutiyeli. Maraş Fransızlarca İşgal Edildiğinde Müslüman Türk Kadınının Baş Örtüsünü Açmak İsteyen Ermenilere İlk Kurşunu Sıkan Kişi. Uzunoluk Hamamı Olayını Okuyunuz. Sonra M.Ali Kısakürek Var Aşiretimizden. Bir Beyanname Yayınlayarak Cami Duvarlarına Astırmış, Kurtuluş İçin Halkı Ayaklandıranlardan Bir Kahraman. Ve Hepsi Kahraman Olan Maraşlılar Maraşı Kurtarıyorlar. Ve Tüm Şehir Halkına İstiklal Madalyası Verilen Tek Şehir: Kendi Kendini Kurtaran Şehir. Sonra Antepi, Sonra Urfayı Kurtarmaya Koşuyorlar. Ata Yurdumuzun Kahraman Evlatları, Ecdadımız.


Evliya Çelebi, Bekdiklerin Maraşta edip nice nice yerlere, Arabistan, Karaman vd. garet ettirildiğinden bahseder. Dulkadiroğulları Beyliği yıkıldıktan sonra Maraşta 19.yüzyıla kadar süren Dulkadiroğulları-Bayazıtoğulları kavgaları olmuştur . Osmanlının temsilcisi olan Bayazıtoğulları ile hakimiyet mücadelesi sürmüştür. Bu kavgaların sonucu ,-Kazım Süllüye göre Sufte İsyanları sonucu- Bekdikler Maraştan sürülmüşlerdir. Bizce sürgün sebebi Bayazıtoğulları ile olan kavgalardır. Maraştaki Kanlıdere ve Boğazkesen, isimlerini bu kavgalardan almışlardır. Bunların rivayetleri halen anılarda yaşamaktadır.



Bekdik isminin vesikalarda ilk görülüş tarihi 1510dur ve 1510 tarihli Alaüddevle Bey Vakfiyesinde yer ismi olarak geçmektedir. Cemaat olarak ilk kez 1520 tarihindedir ve Kırşehir Bekdiklerinden bahseden 1520 Sivas Tahrir Defteridir . İç Anadoluda ilk görülen Bekdikler; Kırşehire iskan edilen Varsak Türkmenleri içerisinde olan ‘Cemaat-i Bekdik Tabi-i Varsaktır ve 1500-1520 tarihlerinde gelmişlerdir. 15 kabile olarak Kamana yerleşmişlerdir. Baş bölük ‘Ahmed oğlu Pir Gayb bölüğüdür (Pir Gayb, Suli Beyin oğludur ve torunu Pir Gayb göçmüştür.). Bu Bekdikler: Aruklar, Karacalar, Yenice Bekdikler, Çunkar, Okçu Mehmed (Boyabat'ta bugün köy), Kara Balı, Ulak, Seferlü, Kazıklu, İncuk (diğer adı Halaçlı) olarak yazılmıştır. Diğerleri ise bugün Aksaray Sarıyahşi Bekdik köyünü kuran Koca Yakup Kethüdanın Bölüğü ile Kılavuzlu, Kepirli, Bulduklardır. Bu Bekdikler ayrı bir makalemize konu olacaktır.

Varsak Türkmenleri içinde gelen Toklu Gümüş ve buna bağlı Kömüşkin Batuk, Gümüşkin, Süleymanlı da Bekdiktir. Varsaka tabi Karacalu ile buna bağlı Kara Bekirlü de Bekdiktir. Kusuna tabi gösterilen Aşıklı kabilesi de Akkaş Bekdiklerindendir. Kara Koçlu Cemaatine tabi Kaman-Kamanlı cemaati de Bekdiktir. Kara Koçlu içindeki Karkın bölüğünde bulunan Kızkapan Bölüğü de Mehmet Altınsoya göre Bekdiktir. Üstelik Kara Koçlu, Kara Kocalu olarak okunan bu isim 1530 tarihli Muhasebe Defterinde Kara Karacadır yani Kara Koçlu da Bekdiktir.


1530 tarihli 908 numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Diyar-i Bekr ve Arab ve Zül-Kadriyye Defteri Sağırlı ve Sofular oymaklarının da bu tarihte Kırşehirde olduklarını gösteriyor. Yine bu defter Nevşehire 1728de iskan olan Bekdiklerin 1530da Koçhisarda bulunan Kara Kocalu-Kara Karacalar (Kara Bekdikler) olduklarını gösteriyor. Bugün Aksarayda bulunan Dulkadiroğullarından Arıbaş soyadlılar da Kara Karacalardan olduklarını söylemekteler. 1584de ise Kayseride Çöplü Avşarları içinde Süllüler, Sağırlı ve Karaları görmekteyiz.

Sultan IV.Muratın Bağdat seferi dönüşü verdiği 1635 tarihli bir ferman elimizdedir. Bu fermanda ‘Maraş Mektubiye Medresesi evkafı reayasından Bektük nam cemaatinden 300 hane Karaman Ereğlisi Horti Derbendine,300 hane Konya Saideli nam-ı diger Kadınhanı Derbendine iskan eyleyüp…. yazmaktadır. Kadınhanına iskan olduğuna dair izi yeni bulduk: Konya ile Derbent arasında kendilerine Bekdik Türkmeni diyen 7 köy bu Bekdiklerden olmalıdır. Bu ferman ile bugün Konya Ereğli Bekdiklerinin merkezi olan Hortu (Sazgeçit) Köyü Hanı Derbendine Bekdik Gaffarlı ile Karabeğdik cemaatleri iskan oldular. Ancak Kara Bekdikler iskanı terk ederek Aksaray-Koçhisar taraflarına kaçtılar ve burada Danişmendli Türkmenleri mukatasına (sonradan bu mukataa Danişmendli Türkmenleri boybeyi oymağı olan Boynuinceli Türkmenlerinin adını alarak Boynuinceli mukataası olarak geçti.) dahil oldular.1656 tarihinde 20 hane vergi nüfusu ile Kırşehir-Nevşehir-Aksaray bölgesinde bulunan Rum Evi Danişmendlileri içinde bulunan Bekdikler bunlardır.



Danişmendli içinde olmalarından dolayı Cevdet Türkay Bekdikleri Danişmendli boyinden göstermiştir. Bu Bekdikler İç Anadoluda görülen ikinci Bekdik grubudur.1709 yılında Kara Bekdikler Aksaraydan alınıp tekrar Maraşa iskan edildiler ve yeniden Bektutiye Medresesi vakfına reaya oldular. Ancak Kara Bekdikler Maraşı terk ederek Aksaraya dönmüşlerdir, ama vergilerini yine Maraştaki medreseye ödemeyi talep etmişlerdi. 1722-23 yılında Kara Bekdikler için tekrar Ereğli Horti Hanı Derbendine iskan fermanı çıkmıştır, bir kısmı ise Kayseri İncesu Derbendine iskan edilmiştir.


Cevdet Türkayda, Karabeğdik ve Kamanbeğdik cemaatleri için ‘..anasıl Meraşda Mektubiye medresesi vakfı iken, Ulukışla ile Karapınar mabeyninde Hortu hanına iskan olunmuştur. Derbendci idiler. yazmaktadır. IV.Murat fermanı ve Cevdet Türkayda ‘Mektubiye yazan medrese Maraş Bektutiye Medresesidir,Rahmi Tekin de bunu doğruladı.
Bugün Ereğli Bekdikleri arasında olan 5 ana kabileden Karalar, Kamanlı, Sağırlı (Sağıroğulları) ve Karacimler 1723te Han Derbendcisi olarak iskan olduktan sonra, 1743 yılında Kavuklu Oymağı, Hortu Köprüsü Derbendcisi olarak Maraştan Hortuya iskan edildiler. Ongunları ise; Sağırlı Oymağı: Sungur, Kara Bekdikler-Kara Karacalar: Koyun (koyunun melek olduğu inanışı vardır.), Kavuklu: Laçin-Balaban, Kaman Bekdikler: Tazı, Karacimler: Karatanadır. Koçhisarda bulunan Bekdiklerden 79 hane ise Nevşehire iskan edildiler . Bunlar, 1530 defterine göre Kara Karacalar-Kara Bekdiklerdir. Cevdet Türkayda Aksaray-Nevşehir yerleşimli gösterilen Akkaş Bekdikler de Nevşehirdedir. Bugün Bekdik Mahallesi adından başka bir şey bilmeyen Nevşehir Bekdikleri maalesef bu konuda çok yardımcı olamadılar.



Bekdik Türkmeni olduklarını unutmayan Bekdikler sadece Konya Ereğli ve Niğde Bor Bekdikleridir. Türkmenlik geleneğine sahip, gelenek ve göreneklerine, törelerine bağlılıklarını sürdürmektedirler. Ereğli Hortu köyünden Bora doğru yayılarak birçok köyler kurmuşlardır. Peter Andrews, Bekdikleri sünni müslümanlar arasındaki Türkmenlerden gösterir. Bektuti kolu çok sayıda ortodoks İslam alimi yetiştirmişken konar-göçer olan Bekdikler heteredoks İslama daha yakındır. Ereğli Kavuklu kabilesi Maraş Bektutiye Medresesi alimleri olup, bunlardan Karaküçükler, Kabe ve Mescidi Aksanın görevlerini uzun yıllar yapmışlardır. Türkmenlerde olan şaman-heteredoks İslam inancı, bugün bile Bekdiklerde ne olduğu düşünülmeden ve bilinmeden izlerini sürdürmektedir. Mesela buruk (hortum) gelirken çocuklar: Ali burda ! Ali burda !diye bağırmaktalar.


Bektuti kolu çok sayıda ortodoks İslam alimi yetiştirmişken konar-göçer olan Bekdikler heteredoks İslama daha yakındır. Ereğli Kavuklu kabilesi Maraş Bektutiye Medresesi alimleri olup, bunlardan Karaküçükler, Kabe ve Mescidi Aksanın görevlerini uzun yıllar yapmışlardır. Türkmenlerde olan şaman-heteredoks İslam inancı, bugün bile Bekdiklerde ne olduğu düşünülmeden ve bilinmeden izlerini sürdürmektedir. Mesela buruk (hortum) gelirken çocuklar: Ali burda ! Ali burda !diye bağırmaktalar. Bekdik köyüne cami yapıldığında ezan sesini duyanlar Bat dünya bat, Bekdikte de ezan okunuyor! demişlerdir. Ereğli ve Bor Bekdikleri aynı kabilelerdendir, bunlar Sağırlı-Sungurlu, Kavuklu, Karalar-Kara Karacalar, Kamanlı, Karacimlerdir. Bugünkü sülaleler bu 5 oymağın karışmasından ortaya çıkmıştır. Bor merkezde, Kara Bekdiklerden olan, Cıhızlı-Cığızlı da vardır. Cığızlıdan Adana bölgesine yerleşmiş olanlar da vardır. Kaynak: Yayıncı FİB Haber

Kaynak: Yayıncı FİB Haber



Nevşehir’e iskan edilen Bekdik Türkmenleri Kimlerdir?
Nevşehir’e iskan edilen Bekdik Türkmenleri Kimlerdir?
Nevşehir’e iskan edilen Bekdik Türkmenleri Kimlerdir?
Nevşehir’e iskan edilen Bekdik Türkmenleri Kimlerdir?

Bu Haber Hakkında Ne Söylemek İstersiniz?

UYARI: T.C. kanunlarına uymayan, konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren, inançlara saldıran, şiddete teşvik eden ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.

Güvenlik Kodunuz 45276

Kullanıcı Adı

 
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİRx
İçişleri Bakanlığı’ndan 23 Nisan’da sokağa çıkma kısıtlaması genelgesi
İçişleri Bakanlığı’ndan 23 Nisan’da sokağa çıkma kısıtlaması genelgesi
Avrupa’nın atıkları en çok Türkiye’ye gidiyor
Avrupa’nın atıkları en çok Türkiye’ye gidiyor